निसर्ग व पर्यावरणाचा साप हा महत्वपूर्ण घटक असून जैवविविधता अन्नसाखळीत तो संतुलित भुमीका बजावतो.पर्यावरण समतोल राखण्यात सापांचे व वन्यजीवांचे अनन्यसाधारण महत्व आहे . वने, वन्यजीव ,साप, पशू ,पक्षी, व किटक हे आपल्या वसुधैव  कुटूंबकमचे नैसर्गिक जिवन सहचर असून संत तुकाराम महाराज यालाच सोयरे वनचरे असे म्हणतात.  नागपंचमी हा निसर्ग पूजेचा धार्मिक सन म्हणून भारतात सर्वत्र साजरा होतो.पर्यावरण व निसर्ग संरक्षण  व संवर्धनाच्या दृष्टिने वन्यजीव आणि साप हे भारतिय संस्कृतीचे पवित्र प्रतिक आहेत.सर्पपुजक व सर्पसेवक धार्मिक व्यक्ती त्यांच्या ईश्वरीय भावनेमुळे यांना देवता समजून, जीवदान देतात,  त्यांची हत्या व हिंसा टाळतात.दया दाखवून त्यांचे संरक्षण करतात.धार्मिक विचार प्रभावाने असो अथवा शास्त्रीय वैज्ञानिक दृष्टिकोनातून असो सापांचे संरक्षण होणे गरजेचे आहे.शैव उपासक नाग व सापांचा शिवशंकराचे अलंकार समजून त्यांची देवता म्हणून उपासना करतात .गिरी...